Pasko Sa Talyer: Isang Pag-Aala-ala

Pasko na naman, miss ko na naman ang Pilipinas. Pitong taon na pala nang huli kaming mag-Pasko sa atin. Pero kakaiba ang aking karanasan noong huli akong mag-Pasko sa Pilipinas. Gusto ko lang itong alalahanin.

(Ang orihinal an akda ay nalathala Disyembre 2014)

*******

Disyembre 25, araw ng Pasko. Ako ay nakaupo sa isang kahoy na bangko. Sa paligid ko ay grasa, mga lumang gulong, kalas-kalas na makina ng kotse, at kalat-kalat na kasangkapang pang-mekaniko.

Ako ay nasa loob ng talyer.

Ano kamo ang ginagawa ko sa talyer sa mismong araw ng Pasko? Naghihintay! Hindi kay Santa Claus, kundi sa aming sasakyan na nasira. Ito ang aking kwento…..

Matapos ang maraming taon na lumagi sa Amerika, at matapos maranasan ang maraming “White Christmas,” kami ng aming pamilya ay umuwi upang mag-Pasko sa Pilipinas. Mula sa Maynila ay umarkila kami ng van upang dumalaw sa aming mga kamag-anak sa Ilocos Norte at Ilocos Sur.

IMG_1644

Pagkatapos naming mag-celebrate ng bisperas ng Pasko at makipag-Noche Buena sa Vigan, kami ay dapat magbibyaheng pabalik sa Maynila upang doon naman magdiwang ng araw ng Pasko kasama ng mga kamag-anak at kaibigan sa Metro Manila.

Ngunit napurnada ang aming plano. Nasira ang aming arkiladong sasakyan. May tumutulo sa ilalim ng makina. May butas daw sa karburador ng aming van.

Ginalugad namin ang buong Vigan upang humanap ng bukas na talyer, ngunit lahat ng aming puntahan ay sarado. Sino nga bang kumag ang gustong magtrabaho ng Pasko?

Naalala ko tuloy si Jose at si Maria na malapit nang manganak, noong kauna-unahang Pasko, sila ay naghahanap ng silid na matutuluyan doon sa bayan ng Bethlehem, ngunit wala silang nakita kundi isang kuwadra. Mapalad nga kami mayroon kaming tinulugan at talyer lang ang aming kailangan.

Matapos naming puntahan ang apat o limang service station at talyer, ay nakatagpo rin kami ng isang lugar na pumayag na kami ay pagsilbihan.

Sumalubong sa amin sa pinto ng talyer ay isang babaeng may kargang bata. Sabi niya ay may binili lang sa palengke ang kanyang mister, na siyang mekaniko doon sa naturang talyer.

Hindi nagtagal ay dumating na ang isang mamang nakamotorsiklo. Siya ay may bitbit na kalahating isda na lapu-lapu at iba pang rekado. Siya ang aming hinihintay na mekaniko. Pagkatapos niyang iabot ang mga pinamili sa kanyang maybahay, kami ay kanyang malugod na hinarap at inasikaso.

Hindi rin nagtagal ay sinumulan na niyang buting-tingin ang aming sirang sasakyan. Walang makikitang bahid ng pagkabugnot si manong. Sa katunayan ganado at pasipol-sipol pa ito sa paggawa, kahit amin siyang binulabog sa araw ng Pasko.

Lumipas ang isa…..dalawa…..tatlo……apat na oras……patuloy pa rin sa mano-manong pagkukumpuni ang aming mekaniko. Hindi pa rin tapos ang aming sasakyan. Hindi “White Christmas” kundi “Wait Christmas” ang nangyari sa amin.

Aaminin ko, ako ay nayamot sa kakahintay. Hindi lang siguro yamot kundi galit pa ang sumagi sa aking isip. Bakit ba nabutas ang hinayupak na karburador? Hindi ko kailangan ito! Hindi ako naglakabay ng malayo, lumipad ng eroplano, tumawid ng dagat upang mag-Pasko lamang sa talyer!

Ngunit may leksiyon yatang nais ipahatid sa akin ang Diyos sa Paskong ito.

Sa aking paghihintay, ay wala akong ibang libangan kundi magmasid sa loob ng talyer. Sa isang sulok ng talyer ay isang maliit na silid na mahigit lamang sa isang dipa ang luwag. Dito marahil nakatira ang pamilya ng aming mekaniko. Sila ay may dalawang anak. Tunay na masikip at halos kasya lang silang apat matulog doon.

Ang nakatatandang batang babae, ay marahil apat o limang taong gulang. Madusing ang kanyang kasuotan, ngunit masaya itong naglalaro sa loob ng talyer, sa gitna ng lupa at grasa. Matahimik itong gumigiling-giling sa sariling niyang tugtog at himig. Siya ay kontento sa maliit niyang mundo. Alam kaya niyang Pasko ngayon? Meron kaya siyang pamaskong natanggap?

Ang bunso naman ay halos sanggol pa lang, ay natutulog sa nakalatag na banig sa munting silid. Si Santa Claus at mga lumilipad na reindeers kaya ang kanyang panaginip? O baka naman lumilipad na ipis? Ano naman rin kaya ang napamaskuhan nito?

Habang nagtratrabaho si mister sa aming van, ay nagluluto naman si misis sa kabilang sulok ng talyer. Marahil ang kalahating lapu-lapung binili sa palengke ang kanilang pagsasalu-saluhan sa Paskong ito. Meron din naman silang konting buko salad na nasa maliit na tupperware at may isang pitchel na iced-tea rin silang handa.

Inalok pa nga ako ng buko salad at iced tea ni misis, ngunit nahiya naman ako’t akin itong tinanggihan.

Kahit kakaunti, sila ay maligaya at handa pa nilang ibahagi ang kaunting meron sila. Ako kaya? Maligaya ba ako ngayong Pasko? Hindi! Naiimbiyerna at nagmumukmok ako dahil sa nadiskaril ang aming mga plano. Sino kaya sa amin ang may tunay na ispirito ng Pasko?

Hindi kalaunan ay nagising na ang bunsong bata. Maya-maya pa ay malikot na itong pagapang-gapang sa sulok ng talyer. Nang aking tanungin kung ilang buwan o taon na ang kanilang bunsong babae, ay napapahiyang sinabi ng aming mekaniko, na lalaki at hindi babae ang kanilang bunsong anak. Nakadamit babae lamang daw ito, dahil wala silang mapasuot na damit kundi mga pinaglakihan ng kanyang ate.

Parang biglang winalis ang aking pagkayamot. Wala akong dapat ireklamo.

Hindi na nagtagal at natapos na ring kumpunihin ang aming sasakyan. Sa wakas makakabiyahe na rin kaming pabalik sa Maynila. Sa wakas matutuloy na rin ang aming selebrasyon ng Pasko!

Ngunit mas mahalaga sa lahat, ay mayroong kakaibang damdamin ang umusbong sa aking puso. May kakaibang pananaw ang nabuo sa aking isipan. Matapos sumahin ng mekaniko kung magkano ang aming babayaran, ay may bago nang ispirito ng Pasko ang naghahari sa aking katauhan.

Pinasobrahan ko ang bayad na aking inabot, sabay sambit ng “Salamat at Maligayang Pasko sa inyong pamilya.”

Abot-tenga ang ngiti ni manong, sabay bati rin ng “Merry Christmas sir! May pambili na nang bagong damit si bunso.”

Mula sa sabsaban, isinilang ang ating Manunubos. Mula sa talyer, ako’y pina-alalahanan ng tamang diwa ng Pasko.

IMG_1688

(*photos taken in Vigan, Christmas 2012)

Weekly Photo Challenge: Broken

Broken. A term that we can apply to a structure ravaged by time.

IMG_1696

(photo taken at Vigan, Ilocos Sur)

Or to a place ravaged by the forces of nature.

IMG_2965

(photo taken at Tacloban, after the typhoon Haiyan)

Or a societal state ravaged by a corrupt system, where the rich becomes richer and the poor becomes poorer.

img_1615

Manila

Or it can even be applied to a perfect picture of opulence….

IMG_4429

….when we are oblivious to the sufferings of the poor just outside our deaf walls.

Broken.

*******

(*This post is a response to WordPress’ Weekly Photo Challenge on the theme, Broken.)

(**All photos taken with an iPhone.)

Pasko sa Talyer

Disyembre 25, araw ng Pasko. Ako ay nakaupo sa isang kahoy na bangko. Sa paligid ko ay grasa, mga lumang gulong, kalas-kalas na makina ng kotse, at kalat-kalat na kasangkapang pang-mekaniko.

Ako ay nasa loob ng talyer.

Ano kamo ang ginagawa ko sa talyer sa mismong araw ng Pasko? Naghihintay! Hindi kay Santa Claus, kundi sa aming sasakyan na nasira. Ito ang aking kwento…..

Matapos ang maraming taon na lumagi sa Amerika, at matapos maranasan ang maraming “White Christmas,” kami ng aming pamilya ay umuwi upang mag-Pasko sa Pilipinas. Mula sa Maynila ay umarkila kami ng van upang dumalaw sa aming mga kamag-anak sa Ilocos Norte at Ilocos Sur.

IMG_1644

Pagkatapos naming mag-celebrate ng bisperas ng Pasko at makipag-Noche Buena sa Vigan, kami ay dapat magbibyaheng pabalik sa Maynila upang doon naman magdiwang ng araw ng Pasko kasama ng mga kamag-anak at kaibigan sa Metro Manila.

Ngunit napurnada ang aming plano. Nasira ang aming arkiladong sasakyan. May tumutulo sa ilalim ng makina. May butas daw sa karburador ng aming van.

Ginalugad namin ang buong Vigan upang humanap ng bukas na talyer, ngunit lahat ng aming puntahan ay sarado. Sino nga bang kumag ang gustong magtrabaho ng Pasko?

Naalala ko tuloy si Jose at si Maria na malapit nang manganak, noong kauna-unahang Pasko, sila ay naghahanap ng silid na matutuluyan doon sa bayan ng Bethlehem, ngunit wala silang nakita kundi isang kuwadra. Mapalad nga kami mayroon kaming tinulugan at talyer lang ang aming kailangan.

IMG_1715

Matapos naming puntahan ang apat o limang service station at talyer, ay nakatagpo rin kami ng isang lugar na pumayag na kami ay pagsilbihan.

Sumalubong sa amin sa pinto ng talyer ay isang babaeng may kargang bata. Sabi niya ay may binili lang sa palengke ang kanyang mister, na siyang mekaniko doon sa naturang talyer.

Hindi nagtagal ay dumating na ang isang mamang nakamotorsiklo. Siya ay may bitbit na kalahating isda na lapu-lapu at iba pang rekado. Siya ang aming hinihintay na mekaniko. Pagkatapos niyang iabot ang mga pinamili sa kanyang maybahay, kami ay kanyang malugod na hinarap at inasikaso.

Hindi rin nagtagal ay sinumulan na niyang buting-tingin ang aming sirang sasakyan. Walang makikitang bahid ng pagkabugnot si manong. Sa katunayan ganado at pasipol-sipol pa ito sa paggawa, kahit amin siyang binulabog sa araw ng Pasko.

Lumipas ang isa…..dalawa…..tatlo……apat na oras……patuloy pa rin sa mano-manong pagkukumpuni ang aming mekaniko. Hindi pa rin tapos ang aming sasakyan. Hindi “White Christmas” kundi “Wait Christmas” ang nangyari sa amin.

IMG_1757

Aaminin ko, ako ay nayamot sa kakahintay. Hindi lang siguro yamot kundi galit pa ang sumagi sa aking isip. Bakit ba nabutas ang hinayupak na karburador? Hindi ko kailangan ito! Hindi ako naglakabay ng malayo, lumipad ng eroplano, tumawid ng dagat upang mag-Pasko lamang sa talyer!

Ngunit may leksiyon yatang nais ipahatid sa akin ang Diyos sa Paskong ito.

Sa aking paghihintay, ay wala akong ibang libangan kundi magmasid sa loob ng talyer. Sa isang sulok ng talyer ay isang maliit na silid na mahigit lamang sa isang dipa ang luwag. Dito marahil nakatira ang pamilya ng aming mekaniko. Sila ay may dalawang anak. Tunay na masikip at halos kasya lang silang apat matulog doon.

Ang nakatatandang batang babae, ay marahil apat o limang taong gulang. Madusing ang kanyang kasuotan, ngunit masaya itong naglalaro sa loob ng talyer, sa gitna ng lupa at grasa. Matahimik itong gumigiling-giling sa sariling niyang tugtog at himig. Siya ay kontento sa maliit niyang mundo. Alam kaya niyang Pasko ngayon? Meron kaya siyang pamaskong natanggap?

Ang bunso naman ay halos sanggol pa lang, ay natutulog sa nakalatag na banig sa munting silid. Si Santa Claus at mga lumilipad na reindeers kaya ang kanyang panaginip? O baka naman lumilipad na ipis? Ano naman rin kaya ang napamaskuhan nito?

IMG_1661

Habang nagtratrabaho si mister sa aming van, ay nagluluto naman si misis sa kabilang sulok ng talyer. Marahil ang kalahating lapu-lapung binili sa palengke ang kanilang pagsasalu-saluhan sa Paskong ito. Meron din naman silang konting buko salad na nasa maliit na tupperware at may isang pitchel na iced-tea rin silang handa.

Inalok pa nga ako ng buko salad at iced tea ni misis, ngunit nahiya naman ako’t akin itong tinanggihan.

Kahit kakaunti, sila ay maligaya at handa pa nilang ibahagi ang kaunting meron sila. Ako kaya? Maligaya ba ako ngayong Pasko? Hindi! Naiimbiyerna at nagmumukmok ako dahil sa nadiskaril ang aming mga plano. Sino kaya sa amin ang may tunay na ispirito ng Pasko?

Hindi kalaunan ay nagising na ang bunsong bata. Maya-maya pa ay malikot na itong pagapang-gapang sa sulok ng talyer. Nang aking tanungin kung ilang buwan o taon na ang kanilang bunsong babae, ay napapahiyang sinabi ng aming mekaniko, na lalaki at hindi babae ang kanilang bunsong anak. Nakadamit babae lamang daw ito, dahil wala silang mapasuot na damit kundi mga pinaglakihan ng kanyang ate.

Parang biglang winalis ang aking pagkayamot. Wala akong dapat ireklamo.

Hindi na nagtagal at natapos na ring kumpunihin ang aming sasakyan. Sa wakas makakabiyahe na rin kaming pabalik sa Maynila. Sa wakas matutuloy na rin ang aming selebrasyon ng Pasko!

Ngunit mas mahalaga sa lahat, ay mayroong kakaibang damdamin ang umusbong sa aking puso. May kakaibang pananaw ang nabuo sa aking isipan. Matapos sumahin ng mekaniko kung magkano ang aming babayaran, ay may bago nang ispirito ng Pasko ang naghahari sa aking katauhan.

Pinasobrahan ko ang bayad na aking inabot, sabay sambit ng “Salamat at Maligayang Pasko sa inyong pamilya.”

Abot-tenga ang ngiti ni manong, sabay bati rin ng “Merry Christmas sir! May pambili na nang bagong damit si bunso.”

Mula sa sabsaban, isinilang ang ating Manunubos. Mula sa talyer, ako’y pina-alalahanan ng tamang diwa ng Pasko.

IMG_1688

(*photos taken in Vigan, Christmas 2012)

 

 

 

Cornick, Balut, and Butong Pakwan

We Filipinos have some odd foods. The “adidas” or chicken feet, the bagoong or fermented fish, and the infamous balut or duck’s embryo, to name a few. Outside the Philippines, these foods can be met with much disdain with the mere mention of them. If you don’t believe me, just let a foreigner sniff the bagoong and watch their expression as their face crumpled like a paper.

During the recent International Food Festival held at downtown Des Moines, where one can sample foods from different booths from different cultures and nationalities, the Filipino association had its own stall. One of the served food is billed as “chocolate soup” among other Pinoy foods. People were interested to try the “chocolate” dish until they learned that it was dinuguan or pork blood stew, and that made some of them blush.

However we have other peculiar Pinoy foods that are less detestable to the non-Filipino people. In fact, these certain foods can even be palatable and downright appealing even to the uninitiated. The puto (rice cake), the pastillas (milk candies), and the lumpia (egg rolls), are examples of these.

When we invite our non-Filipino friends for a gathering, they were always hoping that my wife will serve her home-made lumpia, which is the best in town. (Of course I am biased!) They really crave for the lumpia, that I think they’re more excited to see the lumpia than seeing us.

During our last visit to the Philippines, we brought back here some more unique Filipino foods – cornick (fried corn) and butong pakwan (watermelon seeds).

We were in Vigan to visit family for the holidays and we bought several bags of the original Ilocos cornick to take home. It is quite ironic that we brought more corn products here to Iowa from somewhere else, when Iowa is already overflowing with corn. If you don’t know it yet, Iowa is the number one producer of corn in the US, and perhaps the whole world. Maybe I should start my own cornick business here.

When we pass through Pampanga, we were invited by my wife’s family friend. We were served a very delicious homecook Kapamapangan meal of “pindang damulag” (“tocino-like” carabao meat), Pampangueno’s version of daing na bangus (fried milkfish), and fresh carabao’s milk. Besides the sumptuous lunch, we were also given several packs of “Paning’s Butong Pakwan,” which is their family business.

IMG_1965

my cornick from Ilocos and butong pakwan from Pampanga

When we came back here in Iowa, we had some non-Filipino friends came over in our house. We offered the cornick for them to sample. Even though we are in the midst of the sea of cornfields, they have not tasted this kind of corn snack. It was a hit, as they liked its garlicky taste.

Then we brought out the butong pakwan for them to taste as well. But before we can even show them how to eat it, somebody already took a handful and directly munch it. “Hmmmm chewy!” was her comment.

Fighting not to laugh so not to embarrass her, I politely demonstrated how we eat the butong pakwan, by cracking it open and getting out the pulp. She looked at me with a grin and discreetly spewed out the chewed seeds.

Perhaps next time I’ll serve the balut and show them how it is eaten. But I should dim all the lights in the house first. The less they see what they are nibbling the better. Isn’t that the reason why balut is sold at night and eaten in the dark?

Vigan, A Walk Back in Time

During our last visit to the Philippines, we spent some time in the Ilocos region. More specifically we stayed for a few days in Vigan, Ilocos Sur.

img_1775

Vigan is a quaint historic town that features old architecture and culture. My wife spent some of her formative years in this town, so for her coming to this place is more than just a tour or a visit. It is homecoming.

First of all, we stayed in an old Spanish house that was made into a hotel, which was aptly named Grandpa’s Inn. According to the owners, it was their grandparent’s ancestral home.

IMG_0095

front lobby

IMG_1684

the inn overlooking the street

IMG_1711

spacious hallway upstairs

IMG_1710

inviting sitting area

IMG_1635

the kalesa room where we stayed

True to its motto: “a home away from home,” we felt right at home in this comfortable inn.

IMG_1673

There are many ways to tour the town. The most classic is to ride on one of the many kalesa (horse-drawn carriage), while the kutsero (driver) gives you the insider’s history of places you will pass through. The other way is to walk around with somebody who grew-up there (like my wife), and hear the history of this town in their personal perspective. The last one is just to run around (preferably in the morning, when there’s not much traffic and people yet) on your own, and get both your cardio exercise while touring the place at the same time. Well, I did all of that.

The most well-known part of Vigan is the Heritage Village. This is a preserved tourist attraction, with cobblestone street lined with houses and buildings that retained their relic-like appearance.

IMG_1668

Walking in this village is like walking back in time.

IMG_1644

Heritage village in the early morning, when it appears deserted.

IMG_0073

Heritage during bustling hour.

IMG_1693

colorful merchandise

IMG_1694

even the brooms looks festive

IMG_0069

hotels and inns at Heritage

IMG_1695

This old building in Heritage village was transformed into a movie set in Fernando Poe Jr.’s “Ang Panday.”

In the middle of the town is Plaza Burgos, built to remember the martyrdom of Father Jose P. Burgos who died in the hands of Spanish colonizers.

IMG_1653

IMG_1651

Part of the nostalgia of Vigan are its old historic churches.

IMG_1655

St. Paul’s Cathedral; kalesa line in the gate, waiting for the parishioners

IMG_1785

St. Augustine Church with Bantay Bell Tower

IMG_1789

Bantay Bell Tower

IMG_0678

IMG_1805

stairway to the top of the Bell tower

IMG_1801

the bells

IMG_1794

View from the east face of the bell tower; the cemetery with the rising sun and the Cordilleras in the backdrop.

Everywhere you look in Vigan are old houses and buildings. Some are well maintained.

IMG_1663

Father Burgos house which is now a National Museum

Some houses are needing repair.

IMG_1746

Some old houses were renovated and look like new.

IMG_1670

But sadly to say, just like everywhere else, some old buildings are being eaten by progress and commercialism.

IMG_1649

IMG_1665

I also wandered with my wife, places that she used to go way back when. This includes the public market.

IMG_1731

public market

IMG_1719

my wife walking under the canopy of Bougainvillea in front of the city market

IMG_1720

looking for something to eat

IMG_1726

vendors readying their goods

IMG_1723

For more authentic feel, we even sample the sinanglao from this vendor.

Just like a homecoming, you would not miss to walk again in the streets where you grew up. So my wife and I walked through old neighborhoods that are dear to her heart.

IMG_1738

My wife said she learned to ride a bike in this street.

IMG_1742

House where my wife and her family lived and rented sometime in her childhood’s past.

Vigan. A wonderful place. A city indeed rich in heritage, both in our national history and personal memories.

I hope to visit this place again, in the future. Someday. Soon.

IMG_0076

me lounging at Heritage village