Question and Answer: Hindi Maubos na Ubo

May kanta ang Eraserheads na nagsasabi: “Hanggang sa dulo ng mundo, hanggang maubos ang ubo.” Pero ang tanong na tatalakayin natin ngayon ay ang hindi maubos na ubo.

Doc,

Good AM po. Ako po ay may ubo, matagal na po pero hindi pa rin naaalis. Akala ko dahil sa sumugod ako sa ulan kaya po ako inubo. Sumasakit na din po minsan ang aking likod pag ako umuubo, tas noong isang araw may bahid po ng dugo plema ko.

Hindi naman po ako nilalagngat. Sabi ng asawa ko pumapayat po raw ako, pero baka kulang daw ako sa bitamina. Ano pong dapat kong gawin? Sana po matulungan ninyo ako.

Toto

Dear Toto,

Maraming dahilan kung bakit tayo inuubo. Una sa lahat ang ubo ay hindi mismo sakit. Ito ay palatandaan o sintomas lamang na maaring tayo ay may sakit.

Ang ubo, ay isang reflex o protective response ng ating katawan sa isang bagay na maaring magdulot ng pinsala sa ating sistema. Tulad nang kapag ikaw ay nasamid, ibig sabihin, maaring may butil ng pagkain, o tubig, o laway o anumang foreign body ang nag-trespassing sa ating trachea or windpipe. Tayo ay uubo upang matangal ang anumang nakabara sa daluyan ng ating hangin.

May mga taong hindi makaubo o kaya’y mahina ang kanilang cough reflex, tulad ng mga na-stroke, o kaya’y mga nawalan ng malay, gaya nang sa sobrang kalasingan. Sila ay maaring mag-develop ng aspiration pneumonia. Ito ‘yung mga secretions mula sa kanilang bibig ay nakapuslit at naligaw papuntang baga. Dahil hindi sila makaubo ng maayos kaya nalulunod sila sa sarili nilang laway.

Umuubo rin tayo kung maraming plema sa ating daluyang ng hangin at baga. Ang ubo ay paraan upang maalis ang mga plema. Kaya’t hindi maganda kung atin laging pipigilan ang ubo. Kalimitan ang mga gamot na cough suppressants ay hindi kailangan, maliban kung talagang malala na ang ubo na para na tayong asong kumakahol at hindi na tayo makatulog.

the big yawn

Isa sa pinakamalimit na dahilan ng ubo ay infection. Dahil sa inflammation na sanhi ng infection, tumitindi ang mucus production sa ating daluyan ng hangin. Kadalasan ay virus ang sanhi nito, at wala masyadong mabisang gamot sa viral infection. Lilipas lang din naman ito. May mga medisina na maaring magpalabnaw ng plema, lalo na kung malagkit na parang kalamay, upang mas madali natin itong ilabas. Makakatulong din ang pag-inom ng maraming tubig.

Minsan ang infection ay dahil sa bacteria. Ito ang sanhi ng bacterial bronchitis o pneumonia. Dito maaring kailangan na natin ng antibiotics upang labanan ang infection. Pero minsan hindi lang bacteria, pero maaring fungal (amag) o mycobacteria (tulad ng tuberculosis o TB) ang sanhi ng infection. Sa pagkakataong ito, kailangan na talaga ng subaybay ng duktor para malunasan ang mga infection na ito.

May mga sanhi rin ng ubo na ang dahilan ay hindi infection. Tulad ng asthma, allergy, at gastroesophageal reflux disease (GERD). Sa asthma, maaring ang ubo ay katumbas ng bronchospasm o paninikip ng airways. Maari ring mamaga ang daluyan ng hangin dahil sa hika, kaya mayroon ding plema. Inhalers o tinaguriang bomba de hika ang makakapagbigay ginhawa dito.

Sa allergy naman, maaring maraming mucus o sipon galing sa ilong ang tumutulo sa lalamunan (post-nasal drip), at ito ay umiirita sa ating lalamunan. Maaring makatulong ang mga nose sprays at allergy medications.

Sa GERD naman, ang maaasim na asido mula sa stomach ay maaring umakyat papuntang lalamunan at ito ay umirita sa ating daluyan ng hangin. Makakatulong ang mga antacids na gamot para sa pesteng ahem na ito.

Isa pa sa mga dahilan ng ubo ay ang paninigarilyo. Nagrerebelde ang ating airways, at ang ating katawan ay naglalabas ng maraming mucus para protektahan ang sarili sa umaatakeng iritante. Ito ang sanhi ng tinatawag nating “smoker’s cough.” Siyempre maari rin magkaroon ng COPD or emphysema sa paninigarilyo, at hindi lang ubo ang sintomas nito, kundi kasama na pati ang paghingal at maingay na paghinga na parang nakalunok ng pusa.

Maari rin magkaroon ng kanser sa baga dahil sa paninigarilyo. Ang kanser ay isang sanhi ng ubong hindi maubos-ubos, hanggang maubos pati hininga. Sa katunayan, kapag kanser ang sanhi ng ubo, kalimitan ang kanser sa baga ay nasa advanced stage na. Sa ibang salita, mi ultimo ubo.

Balik ako sa kaso mo Toto, sabi mo medyo matagal na ang ubo mo. Ito ba’y ilang linggo na o ilang buwan na? Isa pa, ikaw ba ay naninigarilyo? Nababahala ako sa sabi mong may bahid ng dugo sa iyong plema. Maaring magkaroon ng dugo sa plema sanhi ng infection o iritasyon ng daluyan ng hangin. Pero maaring mas malala rin ang sanhi nito, tulad ng kanser.

Isa pa sa kinababahala ko ay sabi mo, pumapayat ka. Maaring dahil wala ka lang ganang kumain, o dahil na rin sa iyong sakit kaya nahuhulog ang iyong katawan.

Sa aking listahan ng maaring sanhi ng iyong ubo, infection ang isa sa aking hinala, kasama na rito ang TB, dahil medyo palasak pa rin ang TB sa Pilipinas. O kung ikaw ay naninigarilyo, dapat natin isaalang-alang na puwede itong kanser. Hindi sa tinatakot kita, ako’y nagaalala lamang.

Kaya ang payo ko sa iyo, magpatingin ka na sa iyong lokal na duktor kung hindi mo pa ginawa ito. Siguro kailangan mo na rin magpa-chest x-ray. Itigil mo na rin ang sigarilyo kung ikaw man ay naninigarilyo.

Buti pa kanta na lang tayo:

Hanggang sa dulo ng mundo,

Hanggang maubos ang ubo,

Hanggang gumulong ang luha,

Hanggang mahulog ang tala.

(*photo from the web)

 

‘Round Here

‘Round here, we’re carving out our names, ‘Round here we all look the same, ‘Round here we talk just like lions, but we sacrifice like lambs…..

Those lines were from the song ‘Round Here by the Counting Crows. I first heard it about 20 years ago. It mirrored the circumstances I was in. A time when I just arrived ’round here. A time when I began to carve out my future and my name. But in that pursuit, I left my beloved country and sacrificed almost everything.

Music is intertwined in our lives. From the time our ears were open, from the time of our birth, or even when we were still inside the womb, and up to our dying days, we listen to music.

Many of the songs we learned to treasure may not be because we love them initially, but  maybe because of the situations or events that are associated with them, when we first heard them.

For instance, when I listened to songs of Tears for Fears, or Duran Duran, or Spandau Ballet, it brings back memories of my high school and college days.

One specific song, a remake of “Crying in the Rain” by Aha, reminds me of that particular day when I was walking across our university’s soccer field. My PE teacher forced me to drop out from his class for a “mistake” that I did not commit. I was close to tears, and of course it was raining. But maybe that’s a separate story I’ll write someday.

Then when I listened to Hootie and the Blowfish, or Counting Crows, or the Cranberries, this make me think of the time when I transition from the Philippines to the US. It was also during that time that I listened and learned to like the Eraserheads, a Filipino rock group, as it became my sort of connection to the country that I left behind.

I listen to music most of the times. Especially when I am alone.

Once a month, I go to an outreach clinic, somewhere outside the city of Des Moines, that is considered rural Iowa. Even though the travel takes me about an hour and half, I really don’t mind the drive at all. The drive is easy with no traffic, passing through serene Iowa landscape of prairies and farm fields. This gives me a time alone to think while I listened to the music of my choosing.

Today, I picked Counting Crows as my music for my long drive.

One of their songs, Omaha, goes like this, “Omaha, somewhere in the middle of America.” It was interesting that when I first heard that song, I have no idea where Omaha is. But now I know exactly where it is. It is about 2 hours away where I am driving to.

My car is traveling at 70 miles per hour. My thoughts at 100 miles/hour.

The rain is pouring while my wipers beat in rhythm as the Counting Crows sings, “I am the rain king…” While the memories are also pouring.

*****

(*All songs mentioned of the Counting Crows were from their debut album August and Everything After)

Eraserheads

Nuong pumutok ang kasikatan ng grupong Eraserheads ay siya ko namang paglisan sa Pilipinas. Ngunit kahit ako’y wala na sa ating bansa ay pinadadalhan pa rin ako ng aking barkada ng mga bagong album nila . Kaya’t lagi-lagi kong kasama ang Eraserheads pag-ako ay nagda-drive na (“magda-drive ako hanggang buwan…..”), at parang baliw na umaalulong sa pagsabay sa kanilang kanta.  Marahil ay napamahal sa akin ang grupong ito dahil ito ang nanatiling koneksyon ko sa Pilipinas at sa aking barkada, kahit ako’y nangibang bayan na.

Isa sa kanilang kanta, “Pare Ko”, ay parang isinulat para sa akin. Naalala ko ang isang babaeng niligawan ko ng ako’y nasa kolehiyo. “Inlab ako sa isang kolehiyala……kung kelan ka naging siryoso, saka ka niya gagaguhin…….di ba? ‘lang hiya, nagmukha akong tanga; pinaasa niya lang ako, letcheng pag-ibig ‘to”.

Ngunit ang pinakapaborito kong kanta nila ay “Minsan”. Ako ay napapatigil at napapaisip pa rin hanggang ngayon kapag ito’y aking pinakikingan. Bumabalik sa aking alaala ang aking barkada nuong ako’y nasa Pilipinas pa. Naging malapit pa sa mga magkakapatid ang aming samahan, magkakasamang nangarap at gumimik sa buhay.   Pero ngayon, kami’y pinagwatak-watak na ng panahon at tadhana – “Ngunit ngayon kay bilis maglaho ng kahapon, sana’y huwag kalimutan ang ating mga pinagsamahan…….dahil minsan tayo ay naging tunay na magkaibigan“.

Kamusta na kaya ang aking mga kabarkada ngayon? Nalimutan na nga ba ang aming mga pinagsamahan? Huwag naman sana.