Leksiyong Pang-Grade One

May mga bagay na nakaukit na sa ating isipan. Kahit pa may mga ilan na hindi natin matandaan, gaya kung saan natin inilapag ang susi ng bahay, o kaya ang birthday ng ating biyenan, pero may mga bagay na hindi natin makalimutan. Tulad ng aking mga karanasan at mga leksiyon noong ako’y Grade One.

school_supplies_t715

Ako ay nag-Grade One sa isang maliit na pribadong paaralan sa Quezon City. Hindi kalakihan ang klase at mag-kasama pa nga ang mga estudyanteng Grade 1 at Grade 2 sa iisang classroom.

Hindi ko makalimutan ang ilan sa aking kaklase. Si Rolando, na kukurap-kurap, na para siyang laging kumikindat. Noong tumanda na lang ako, kesa ko nalaman na isa palang medical condition iyon – facial tic disorder. Nandiyan din si Nathan, na mestisuhin. Hindi sa ako’y naiingit na maputi siya, dahil masaya ako sa kulay kong “Italyano” – Itang Ilokano. At si Ronald na aking seatmate. Seatmate din namin ang nanay niya, dahil nakaupo ito sa likuran namin sa boong isang taon ng klase.

Maghapon ang aming klase kaya may bitbit akong baon. Inilalagay ang aming mga lunch box sa isang tabi ng classroom. Isang araw, isang Grade 2 na estudyante ang kumuha at kumain ng aking baon. Iniabot daw ng isa niyang kaklase ang aking lunch box dahil sa akalang ito’y sa kanya. Ang mokong naman kahit alam na hindi ito sa kanya, ay kinain pa rin ang aking baon!

Kaya’t unang aral ko sa Grade One ay ito:

1. Magpakatatag, kahit ang buhay kung minsan ay hindi patas. May mga bagay na nararapat na para sa iyo, ay aagawin pa ng iba. 

Hindi ko na matandaan kung ano ang aking kinain nung tanghaling iyon. Pero aking ipinaalam sa aking guro ang nangyari. Nakatagal naman ako hanggang hapon at hanggang sa mag-uwian na. At bumalik pa kinabukasan sa klase.

Naaalala ko rin noon na matapos ang aming lunch break, kami ay laging may siesta. Papatayin ang ilaw, at kami ay hihiga sa sahig o kaya ay sa desk para kami ay magpahinga. Medyo sapilitan ang pagpapatulog sa amin. May mga class monitor pa, sila iyong mga kaklase namin na in-charge daw, at sinusumbong nila sa aming teacher kung sinong ayaw matulog. Isa ako sa ayaw matulog.

Kung ako lang ang masusunod, maglalaro ako sa labas at magtatatakbo sa initan ng katanghaling tapat, hanggang sa tumagaktak ang aking pawis. Bakit pa kasi kailangan ng nap time?

Pero ngayong tayo’y tumanda na, kahit pa ibawas sa ating working hours ay payag tayo, magkaroon lamang ng ilang saglit na pahinga o siesta. Dahil sa sobrang abala at pagod natin, inaasam-asam natin kahit konting nap time o kaya’y free time para sa ating sarili.

Kaya’t ang pangalawang leksiyon ko sa Grade One ay ito:

2. May mga bagay na hindi mo gusto at parang walang kabuluhan ngayon, ngunit sa pagdaan ng panahon ay hahanap-hanapin mo.  Matutong pahalagahan ang mga ito.

Nakakatuwa lang isipin na ang batang galit sa tulog noon ay isang duktor na espesyalista sa pagtulog ngayon.

May panahon namang binibigay para kami ay maglaro. Ang mga gusto kong laro noon ay sipa, jolens, trumpo, teks, shato, patintero, habulan, prisoner’s base, at taguan. Kahit nga piko at jackstone ay nilalaro ko kalaban ang mga babae kong kaeskwela.

Hindi lang naman kaming mga Grade One ang naglalaro. Kahit ‘yung malalaking bata ay naglalaro din. Dahil medyo maliit ang school ground ng aming paaralan kaya minsan walang masyadong space para maglaro.

Isang hapon, may mga Grade Six na mga estudyante ang nagta-tumbling tumbling at nagsa-sommersault sa playground. Dahil haharang-harang ako, o dahil kasi maliit ako kaya’t wala silang pakundangan, nasipa ako ng isang lalaki habang ito ay nagta-tumbling. Tumilapon akong parang lata ng tumbang preso!

Kahit ako’y nasaktan, hindi naman ako makapalag. Nang ako’y mahimasmasan at lumingon sa batang nakasipa sa akin, nakita ko itong namimilipit na rin sa sakit. Ito ay dahil sa isang estudyanteng Grade Six ang humangos upang ako’y ipagtanggol at inumbag niya sa sikmura ang batang lalaki. Ang mabilis na sumaklolo sa akin ay ang aking ate. Oo, ipinagtanggol ako ng isang babae.

Kaya’t isa sa aral ko mula Grade One ay ito:

3. Mahalin natin ang ating pamilya. Sila ang  magtatanggol at tutulong sa atin sa oras ng pangangailangan.

Oo nga’t batid ko na hindi perpekto ang bawa’t pamilya. Ngunit darating ang panahon na walang iba kung hindi pamilya pa rin natin ang magsasalba sa atin. Ika nga nila, “Blood is thicker than water.”

Sa katunayan madalas akong tumilapon noon. Kaya kong tumilapong mag-isa. Bata pa kasi ako ay dare-devil na ako. Mahilig akong umakyat kung saan-saan at tumalon na parang Spiderman. Wala nga akong kadala-dala, kahit pumutok na ang noo ko noong ako’y tumalon sa hagdan, tapos pumutok din ang nguso ko nang ako’y lumipad sa swing. Eto ay bago pa ako mag-Grade One.

Isang araw nang ako’y nasa paaralan, tumatakbo ako sa loob ng banyo. Kahit banyo ginagawa kong playground noong ako’y Grade One. Dahil basa ang sahig, bigla akong nadulas at nakanto ang aking mukha sa pader. Pumutok na naman ang mukha ko at muntik na sa may kaliwang mata. Hindi ko nga alam kung bakit mukha ko ang lagi kong ipinangsasalo ng disgrasya.

Dinala nila ako sa aking teacher upang asikasuhin ang aking sugat. Duguan na naman ang dating ako. Ano kaya ang nasa-isip ng aking guro? Siguro sa isip-isip niya, may mararating ang batang ire kung hindi lang mababalda sa kalikutan, o kaya’y may potensiyal ang batang ire kung hindi lang mababasag ang bungo.

Matapos mapatigil ang pagdudugo, ay pinahiran ng aking teacher ang aking sugat ng mercurochrome. Ito ‘yung pulang likido na mahapdi kapag ipinapahid sa sugat. Sa aking isip noon, masakit na nga ang sugat, bakit kailangan pa itong lalong pahapdiin. Hindi ko pa maintindihan na ito ay anti-septic at kailangan para hindi ma-infection upang maghilom ang aking sugat.

Kaya isa pa sa aking leksiyong natutunan noong Grade One ay ito:

4. May mga karanasan sa buhay na mahapdi, pero kinakailangan para sa ating ikabubuti. Dahil sa mga sugat, tayo’y natututo.

Iyon na rin ang huling peklat sa mukha ko.

Kung tutuusin marami talaga tayong natutunan noong Grade One. Tulad ng pagbabasa, pagsusulat, pagbilang, pagtula at pagkanta. Oo nga’t parang payak lang ang ating alam noon pero ang karunungan ay isang proseso.

Mayroon akong isang kalaro na bata pa lang siya ay pangarap na niyang maging Engineer. Kwento ng nanay niya sa nanay ko, umuwi raw na umiiyak ang aking kalaro noong unang araw niya sa Grade One. Ang dahilan? Dahil hindi raw pang-Engineering ang tinuturo sa Grade One.

Isang araw, kami ay tinuraang bumasa ng oras ng aming guro sa Grade One. Ipinaliwanag niya na may dalawang kamay ang orasan – ang hour hand at minute hand. Para lalo naming maintindihan, tumawag siya ng dalawang estudyante sa harap para magrepresenta sa mga kamay ng orasan. Si Ronald, ang aking seatmate ang minute hand, at ako ang hour hand. Sinabi niya kay Ronald na lumakad nang mabilis, at habang ako nama’y lumakad nang mabagal.

Dahil gusto ko ring lumakad ng mabilis at makipag-unahan kay Ronald, kaya’t ako’y inakbayan at ginabayan ng aking guro na magdahan-dahan. Sa tingin ko hindi lang pagbasa ng oras ang natutunan ko noong araw na iyon.

Isa pa sa aking natutunan noong ako’y Grade One ay ito:

5. Huwag natin laging madaliin ang buhay.  Kahit mabagal, basta may katiyakan ang ating pakay ay makakarating din tayo sa paroroonan.

Nakaalpas naman ako ng Grade One. Pero ako’y inilipat na sa ibang paaralan nang ako’y mag-Grade Two.

Ano na nga ang nangyari sa aking kalaro na umuwi ng bahay dahil hindi raw pang-Engineering ang tinuturo sa Grade One? Nagtuloy din naman siya ng pag-aaral at nakatapos. Siya ay nangibang-bayan din. Ngayon, siya ay isa nang ganap at matagumpay na Engineer Registered Nurse.

(*photo from the web)

False Promise of Spring

Even though winter here in the northern hemisphere has officially more than a month to go, here in Iowa, we are getting a break from the cold. In fact it was so warm this weekend that people went out without the need of a jacket. And some even wore shorts.

Yesterday I saw flocks of geese in their majestic V-formation flying northward, which means they are coming back home. I saw children playing  at the park. And even the bikers were out cruising down the road. These are definitely not a February scene. Not in Iowa anyway.

February here is usually one of our coldest months, with the average temperature of 20-30’s Fahrenheit, and can even dipped down to the single digits or even below zero degree Fahrenheit.  We should still be subfreezing at this time and we should still be buried in snow. Yet the pile of snow at the side of our driveway from last week’s snow storm, have all melted away. We are experiencing close to summer-like temperature today.

I should not be complaining, right?

But I know that this warm respite is not going to last that long. Sooner or later, the cold wind will be back, and we’ll be facing the freezing reality again. For the record, there’s a forecast of snowstorm with possibility of several inches of snow accumulation, by the end of this week.

I too joined the multitudes of people who took advantage of this beautiful not-like-winter weather. I went out to run this morning. As I looked around, I could already see some buds coming out from the bare branches of the trees.

However I feel for the trees and plants who may be getting a little confused. Due to the out-of-season weather, the hibernating buds and flowers may be awakened too early by this warm temperature, thinking that it is already spring.

I know few years ago the same thing happened. Too early in the season, it became unseasonable warm. The buds and blossoms sprouted. Only to be frozen and coated with ice, as the cold snap came back. It killed them. That year we did not have much flowers, and in fact there were no cherry blossoms when the real spring came.

img_3863

branches coated with ice

That’s what I’m afraid would happen again. A false hope of spring. A promise of warmth that it cannot keep.

I know some of us have experienced those untruthful promises before. Some of us have been given false hope. In my native language we even have a term for that, “pinaasa lang.” 

Those empty promises and false hopes killed our buds. It crushed our expectations. But you know what? For the time being, we may have lost our flowers and our trust for humanity. But we learned our lessons. We may have become cynical, but it made us strong. Life continued, and in due time we blossomed once again.

As you might surmised, I am not just talking about the seasons here.

So I am watching this weather with a guarded hope for spring. I wish the plants and the trees are too. I’m definitely not putting away my winter coat yet.

(*photo taken after an ice storm few weeks ago)

Hugot Lines

Dahil tapos na po ang eleksiyon, tawanan na lang natin ang ating mga problema. Ipagpaumanhin na lang po ninyo ang aking kahibangan.

1. Eleksiyon ka ba?

Kasi dinadaya mo ang puso ko.

2. Suweldo ka ba?

Kasi lagi akong nasasabik sa iyo, ngunit lagi ring bitin sa iyo.

3. Utang  ka ba?

Dahil pinipilit na kitang kalimutan.

4. Hatsing ka ba?

Dahil hindi ko maitago ang damdamin ko sa iyo. (Natitigilan at napapapikit pa pag andiyan ka na.)

5. Puwing ka ba?

Kasi pinapaluha mo ako.

6. Konsumisyon ka ba?

Kasi lagi kang laman ng isip ko.

7. Board exam ka ba?

Dahil hindi ako makapasa-pasa sa iyo.

8. Libag ka ba?

Dahil hindi kita maialis sa sarili ko.

9. Hingal ka ba?

Kasi lagi akong naghahabol sa iyo.

10. Utot ka ba?

Kasi hindi kita mapakawalan.

(*All hugot lines are original, but feel free to share away.)

Bulaklak ay Nalalaglag

 

Pansit ay napapanis,

Hopia ay inaamag,

Alahas ay kinakalawang,

Maganda ay nalolosyang,

Katanyaga’y nabibilasa,

Lakas ay humuhupa,

Awit ay napapaos,

Kuwento ay natatapos.

IMG_5468

Bulaklak ay nalalaglag,

Ngiti ay lumalayas,

Tangkay ay yumuyuko,

Damdamin ay natutuyo,

Araw ay lumulubog,

Hininga’y nauubos,

Panaho’y lumilipas,

Pag-ibig ma’y kumukupas.

img_2841

(*photo taken and edited with and iPhone)

 

Raindrops

One dreary morning,

I was slowly traveling,

The world I cannot see,

For everything was blurry.

                             I turned the wipers on,

                             Yet the haziness remain,

                             For it was not the rain,

                             It was my tears and my pain.

IMG_2595

(*This poem is brought to you by ibuprofen. My body aches again. Damn that volleyball!)

(**photo taken with an iPhone)

Ang Buhay Ay Parang Jeepney

“Mama, bayad ko ho. Isang Quiapo, kasasakay lang. Paki abot na nga lang po.”

Iyan ang naging linya ko araw-araw noon. Matagal-tagal ko na ring hindi nasasabi ito. Dahil wala namang jeepney papuntang Quiapo dito sa Iowa.

Pero kahit mahabang panahon na akong hindi sumasakay ng jeepney, ay mayroon pa rin akong mga naranasan noon, na nagagamit ko hanggang sa ngayon.

Heto po ang mga natutunan ko sa pagsakay ng jeepney.

1. Natuto akong yumuko.

Mababa ang bubong ng jeepney, kaya’t sa pagsakay mo nito ay kailangan kang yumuko. Kung hindi ay mauuntog ka, o kaya’y matatanggalan ng ulo.

Oo nga’t maraming panahon na dapat tayong taas-noo at tuwid ang pagtindig. Ngunit may pagkakataon ding kailangan nating yumoko. Isa na ang sa pagsakay sa jeep.

Sa ating buhay, minsan kailangan nating yumoko at magpakumbaba. Tulad ng kawayan, kahit matayog ang tindig nito, ito’y yumuyuko sa malakas na hagupit ng hangin, upang hindi mabali at makatayong tuwid muli.

2. Umusog kahit konti.

Kadalasan sa pagsakay natin sa jeep ay pinakikiusapan tayong umusog kahit konti. “Konting ipit lang po,” sabi nga ng drayber.

Alam kong may mga  drayber na pinagpipilitang sampu-an ang laman ng upuan, kahit hanggang pito lang talaga ang kasya. Pero mas madalas ay makatuwiran naman ang pakiusap sa atin, para naman may maupuan din iyong ibang pasahero.

Hindi naman siguro natin ikamamatay kung kalahati lang ng puwit natin ang nakasayad sa upuan. Hindi rin naman siguro mababawasan ang pagkalalaki (o pagkababae?) natin kung uupo tayo nang hindi nakabukaka. Sa ating buhay, kailangan lang ng bigayan. Konting usog lamang po.

3. Natutong magpa-abot at maki-abot.

Hindi lahat ng oras ay makakaupo tayo sa tabi o sa likod ng drayber. May pagkakataong nasa dulo tayo ng jeep, at maliban na ikaw si Yao Ming, sigurado akong hindi mo kayang iabot ang iyong bayad nang direkto sa drayber.

Kaya makiusap tayong pakiabot na lang ang ating bayad. At kung ikaw naman ang napakiusapan, ay iabot na lamang din naman po. Ganyan talaga ang buhay sa loob ng jeepney – abut-abutan lang.

Sa ating lipunan, hindi lamang sa loob ng jeepney, ay hindi rin tayo mabubuhay ng mag-isa lang. Kailangan natin ng tulong ng isa’t-isa.

4. Maging alisto sa mga nangyayari sa aking paligid.

Marami akong nasaksihan noon na mga pasahero na natutulog sa loob ng jeep. Maaring pagod na pagod lamang sila. Meron din namang mga nakasakay na pawang gising ngunit tulog ang mga isipan.

Minsan ang mga taong tulog ay lumalagpas sa dapat nilang babaan. O mas masaklap, sila’y nadudukutan.

Maraming beses, kapag tayo’y tulog o nagtutulug-tulugan, ay nalalampasan tayo ng mga pagkakataon sa buhay. O maari naman din tayong pagsamantalahan ng mga taong maiitim ang kaluluwa. Maging alisto po sana tayo.

5. Natutong hingin ang sa akin ay nararapat.

May panahon noon na hindi ako sinuklian agad ng drayber, o kulang ang sukling ibinigay sa akin. Marahil ay hindi lang niya ako narinig ng tama, o kaya’y mali ang kanyang kwenta.

Sa pagkakataong iyon, ay aking hinihingi sa drayber ang dapat kong sukli. Dahil unang-una alam kong ako’y tama. Pangalawa, wala na akong pera at magiging kulang na ang pamasahe ko sa susunod kong sakay, at ayaw ko namang tumagaktak ang aking pawis kung ako’y maglalakad na lamang.

May pagkakataon sa buhay natin na kailangan nating ipahiwatig ang ating opinyon o kaya’y ipaglaban ang sa atin ay nararapat. Alamin ang mga bagay na ukol sa atin, at ipagtanggol ang ating karapatan.

6. Ang jeepney ay hindi Limousine, pero ihahatid ka rin nito sa iyong patutunguhan.

Opo, masikip at siksikan sa loob ng jeep. Mainit. Mausok. Hindi mo pwedeng piliin lagi ang puwesto na iyong uupuan. Hindi mo pwedeng piliin ang iyong makakatabi. Kung minsan ay mapanganib pa ang pagsakay sa jeep. Subali’t sa kabila nito, makakarating din tayo sa ating paroroonan.

Ang biyahe ng buhay ay parang biyahe sa jeepney. Hindi laging maginhawa parang biyaheng sakay ng Limousine. Konting tiis at tiyaga lamang po. Aabot din tayo sa ating gustong marating.

Hanggang dito na lamang po, sa susunod na lang muli.

“Mama para na diyan sa tabi!”

jeepneys1

Quiapo circa 1980’s

(*photo from here)